ÖZEL GEREKSİNİMLİ ÇOCUKLAR

Bebeklik döneminden itibaren, çocuğun gelişimini desteklemeye yönelik hizmet planı yapılırken çocuğu
tek başına düşünmek oldukça yanlıştır. Çünkü çocuk, ailesi ile bir bütündür. Dolayısıyla çocuğa yönelik
her türlü eğitim veya gelişimsel destek süreci planlanırken; anne ve babaları da süreç içine alan bir plan
yapmak gerekmektedir.

“Küçük bir çocuk, babasının ceketine asılıp aslancılık oynamak
istediğinde en ciddi baba bile emekleyip gürlemekten geri durmaz.”

Charlotte GRAY


Çocuğu en iyi tanıyan ailesidir. Aile, çocuğun sevdiği sevmediği şeyler, alışkanlıkları gibi çocukla ilgili her
türlü bilgiye sahiptir. Dolayısıyla eğitim açısından izlenecek yol konusunda aileden alınacak bilgi, oldukça
önemlidir. Ayrıca özel gereksinimli çocuk bir erken çocukluk eğitimi kurumundan yararlanıyorsa, okulaile işbirliği ve aile katılımına gerekli önem verilmelidir. Çünkü özel eğitim bir ekip çalışmasını gerektirir.
Aile bu ekibin önemli bir parçasıdır ve vereceği doğru destek ile özel gereksinimli çocuğun eğitimine
önemli katkı sağlayabilir. Özel gereksinimli çocukların eğitimlerinde en az aile kadar önemli olan diğer bir
durum da bu çocukların olabildiğince erken dönemde eğitim programlarına dahil edilmeleridir.
Özel gereksinimli çocukların ailelerinin, çocuklarını normal gelişim gösteren çocuklarla bir araya getirme
aşamasında kaygıları vardır. Çocuklarının diğer çocuklar arasında örseleneceğini, iletişim kurulmayacağını
ve yalnız bırakılacağını düşünürler. Normal gelişim gösteren çocukların ailelerinin de farklı kaygıları
bulunmaktadır. Çocuklarının, özel gereksinimli çocukların gösterebildikleri davranış sorunlarını (ısırma,
vurma gibi) taklit edeceklerini ya da bu davranışlara maruz kalacaklarını ve eğitimcinin tüm dikkatini
özel gereksinimli çocuğa verip kendi çocuğuyla yeterince ilgilenmediğini düşünürler. Özel gereksinimli
çocukların erken dönemde eğitime başlamaları onların olası davranış sorunlarının giderilmesinde son
derece etkilidir. Erken eğitim programına başlayan özel gereksinimli çocuklar sosyal ortamlarda grup
arkadaşlarıyla uygun iletişim becerilerini geliştirmede başarılı olurlar.
Erken çocukluk eğitiminin temel amacı; her çocuğun gelişimini kendi koşullarında en yüksek düzeye
çıkarmaktır ve bu eğitimin özel gereksinimli ya da risk altındaki çocukların zihinsel, dil, hareket, sosyal
duygusal gelişim ve özbakım becerilerinin kazanımında önemli bir yeri vardır.
Erken eğitim programları 0-3 yaş döneminde gelişimsel geriliği olan ya da gelişimi risk altında bulunan
çocuklara ve onların ailelerine sunulan programlı ve sistemli bir yaklaşımdır.
94
Erken dönemde başlanan özel eğitim desteği;
Gelişimsel geriliği olan/ olma riski taşıyan çocuğun ve ailenin içinde bulunduğu durumun olumsuz
etkilerini en aza indirme,
Çocuğun sağlıklı gelişimini ve ailenin gereksinimlerini destekleme,
Çocuğun ve ailenin durumunu anlama,
Çocuğu gelişimsel açıdan değerlendirme, uygun hizmet sunma,
Çocuğun çevresiyle etkileşimini kolaylaştırma, gibi konuları kapsamaktadır.
Erken özel eğitim programları, sistemli bir destekle özel gereksinimli çocukların kapasitelerini ortaya
çıkarabilmekte ve temel eğitim için alt yapıyı sağlamaktadır. Ailelere erken dönemde yapılacak yardım
ve ev merkezli destek hizmetlerinin verilmesi, çocuklarının gelişimlerinin desteklenmesine yönelik daha
istekli olmalarını sağlayacak ve bilgi düzeylerini arttıracaktır.
Erken dönemde verilmesi gereken özel eğitimin başarılı olabilmesi için en temel faktör “aile”dir. Ailenin
çocuğa verebileceği özel eğitim desteği güçlü bir alt yapıyı gerektirmektedir ve bu konuda ailelerin
uzmanlar ile işbirliği yapması oldukça önemlidir.
Erken eğitim programlarının çocuklar için en az kısıtlayıcı ortamlarda uygulanması gerekmektedir. Bu
ortam 0-3 yaş çocukları için genellikle “ev merkezli” olabilir. Çocuklar gelişimsel olarak hazır olduklarında
okul öncesi eğitime alınabilmekte ve “kaynaştırma” programından yararlanabilmektedirler.

2. EV MERKEZLİ EĞİTİM
Özel gereksinimli çocukların gelişimlerinde erken müdahale ve erken özel eğitim programları büyük önem
taşımaktadır. Erken özel eğitim programlarının temeli de ev merkezli eğitim programlarına dayanır.
Ailelere verilecek ev merkezli eğitim programı, onların özel gereksinimli çocuklarının gelişimlerinin daha
hızlı ve olumlu yönde olmasını sağlamak açısından önemlidir.
Ev merkezli erken eğitim uygulamalarında temel amaç, özel gereksinimli çocukların eğitiminde aile
katılımını arttırmaktır. Ev merkezli eğitim uygulamaları, ailenin ihtiyaçlarının onların kendi yaşadıkları
ortamda belirlemek, planlamayı aile ile birlikte yapmak, çocuğun gelişimine yönelik ihtiyaçlarının onun
kendisini en güvende hissettiği ev ortamında karşılamak ve aileye doğrudan bilgi ve eğitim vermek için
en uygun ortamlardır.
Özel gereksinimli çocuklar eğitim kurumlarında eğitim programlarına dahil edilseler de özellikle
bebeklik döneminde ev eğitim programlarıyla desteklenmeleri son derece önemlidir. Bebeğin bakım
ve beslenmesinden birinci derecede sorumlu olan annesinin desteği ile ev ortamında gelişimsel olarak
desteklenmesi gerekmektedir. Böylece kalıcı öğrenmenin sağlanması ve bebeğin gelişiminin en uygun
şekilde desteklenmesi sağlanmış olacaktır.
Özel eğitim kurumlarında eğitim alan özel gereksinimli çocuklar için de ev merkezli eğitim önemlidir.
Evde kurumda geçirdikleri süreden çok daha uzun süre zaman geçiren bu çocukların anne baba ve
evdeki diğer aile bireyleriyle bir arada olduğu yadsınamaz bir gerçektir. Bu bağlamda ailenin çocuğun
gelişiminin desteklenmesinde kurumda eğitim veren eğitimci kadar hatta daha fazla sorumluluğu olduğu
bilinmektedir.
Kurum eğitimi sırasında uygulanan programın kalıcılığının sağlanabilmesi için de ev ortamında aile
desteğinin önemi büyüktür. Öğrenme ile ilgili güçlük yaşayan özel gereksinimli çocuklara beceri
kazandırmada tekrar gerekli bir durumdur. Dolayısıyla ev ortamında kurumda öğretilen becerilen tekrar
edilmesi, desteklenmesi becerinin kalıcı hale gelmesini sağlayacaktır.
Ailelerin kendi çocuklarına beceri öğretmeye çalışmaları onların da kendilerine olan güvenlerinin ve
yeterliliklerinin artmasını sağlayacaktır. Ev merkezli eğitim uygulamaları ile erken özel eğitim programlarına
dahil olan aileler çocuklarının gizli kalmış yönlerini daha iyi keşfedebilecekler böylece onların gelişimlerini
desteklemede daha başarılı olabileceklerdir. Ev merkezli eğitim programları için ailelerin, hastanelerin
gelişim takip üniteleri ve çocuk gelişimi bölümü olan üniversitelerin ilgili bölümlerinde görev yapan çocuk
gelişimciler ile özel eğitim bölümlerindeki özel eğitimcilere başvurulması gerekmektedir.
96
3. KAYNAŞTIRMA EĞİTİMİ
Kaynaştırma, özel gereksinimi olan bireylerin, gereksiniminin tipine, derecesine ve kullanılacak
kaynakların olanaklara bağlı olarak, mümkün olduğunca normal okul programlarına yerleştirilmeleri ve
yaşıtlarıyla eşit eğitim koşullarında birlikte eğitim almaları olarak tanımlanır.
“Başka şeyler bizi değiştirebilir, ama aileyle başlarız ve aileyle son buluruz.”
Anthony BRANDT
Kaynaştırma, eğitimde fırsat eşitliği ile özel gereksinimli çocukların mümkün olduğunca normal akranları ile
aynı ortamlarda ve en az kısıtlayıcı eğitim ortamlarında eğitim almalarıdır. Kaynaştırma, özel gereksinimli
çocuğu normal sınıfa yerleştirmenin yanı sıra çeşitli düzenlemeleri, özel gereksinimli çocuğa gerekli özel
eğitim desteğini, sınıf öğretmenine özel eğitimle ilgili desteği gerektiren bir uygulamadır. Kaynaştırmada
özel gereksinimli çocukların, ailesi ve akranlarıyla en fazla birlikte olabileceği, en az kısıtlayıcı, ortama
yerleştirilmesi amaçlanmıştır. En az kısıtlayıcı ortam, özel gereksinimli bireyin beklentilerinin destek
eğitimle yerine getirilebileceği, özel gereksinim durumunun olmaması durumunda devam edeceği sınıf
olarak tanımlanmıştır.
Özel gereksinimli çocukların bebeklik döneminden itibaren eğitim öğretimin her aşamasında en az
kısıtlayıcı ortamda eğitim alma hakları bulunmaktadır. Yapılan bu tanım, çocuğun gereksinimlerinin
karşılandığı eğitim ortamına vurgu yapmaktadır. Kaynaştırma olarak isimlendirilen bu uygulama, özel
gereksinimli çocukların mümkün olduğunca az sınırlandırılmış bir ortamda eğitim almaları esasına
dayanmaktadır. Bu çocukların eğitim açısından ilgi ve ihtiyaçlarının en iyi şekilde belirlenmesinin en az
sınırlandırılmış ortamda gerçekleşebilmesi esastır.
97
En az kısıtlayıcı ortam özel gereksinimli çocuğun, kaynaştırma programına alınabilmesi için çocuğun
ayrıntılı bir şekilde gelişimsel olarak değerlendirilerek düzeyinin belirlenmesini ve onun için en az
kısıtlayıcı eğitim ortamının neresi olduğuna karar verilmesi gerektiğini içermektedir. Bu ortam, normal
gelişim gösteren çocuklarla birlikte oyun parkını paylaşmaktan, tüm gün aynı ortamı, yapılacak etkinlikleri
paylaşmaya kadar giden farklı kaynaştırma düzeylerini ifade etmektedir.
Özel eğitimin temel ilkeleri dikkate alındığında da kaynaştırma uygulamalarının gerekliliğinin vurgulandığı
görülmektedir. Ayrıca bu çocukların gelişimlerinin desteklenmesinde “eğitimin” önemli bir süreç olduğu
görülmektedir.
Aileler, özel gereksinimli çocuklarını kreş veya oyun grubu gibi kurumlarda kaynaştırma programına
dahil etmeden önce, çocuklarının öncelikle kendi yakın çevrelerinde bulunan sosyal ortamlarda (akraba
ve komşu ziyaretleri gibi) bulunmasını sağlamalıdır. Özel gereksinimli çocukların gelişiminde akran
desteği son derece önemlidir. Çocuklar, akranlarından taklit yoluyla ve gözlemle edindikleri deneyimleri
davranışa dönüştürmeyi eğitimci tarafından yapılan öğretime göre daha çok tercih ederler. Bu bağlamda,
ailelerin çocuklarını hem kendisiyle aynı yaşta, hem kendisinden büyük çocuklarla bir araya getirmesi
önemlidir. Özel gereksinimli çocukların gelişimleri genel olarak akranlarından daha geridir, bu nedenle
akran etkileşiminde yaş olarak kendilerinden daha küçük çocuklarla bir araya getirilebilirler.
Özel gereksinimli çocukları aileleri, çocuklarını bebeklik döneminden itibaren, normal gelişim gösteren
çocukla aynı öğrenme ortamlarda bulundurması gerekmektedir. Çocuklarını diğer insanlarla bir araya
gelebileceği ortamlarda (pazar yeri, market, alışveriş merkezleri, sinema, tiyatro, sergi, şenlik, panayır
gibi) götürmesi, iletişim ve etkileşimde bulunmasını sağlaması son derece önemlidir.
98
3.1. Kaynaştırmanın Önemi
Özel gereksinimli çocukların, topluma katılmaları ve kabul edilmeleri sağlıklı iletişim kurmalarına ve
çevrelerine uyum sağlayabilmelerine bağlıdır. Sınırlı bir çevrede büyüyen özel gereksinimli çocukların
bazı problemleri olabilmektedir. Dolayısıyla kaynaştırma programları, bu çocukların toplumsal yaşama
uyumu açısından oldukça önemlidir.
Özel gereksinimli çocuğun toplumla iç içe olması ve kendisini toplumun bir parçası olarak görmesi
amacıyla yapılan program olarak özetleyebileceğimiz kaynaştırma eğitimi; bu çocukların normal gelişim
gösteren akranları ile yapıcı ilişkiler kurmasına yardımcı olan bir programdır. Bu programın hedeflerinden
biri; özel gereksinimli olan ve normal gelişim gösteren her iki gruptaki çocukların yaşamla ilgili birtakım
becerileri birbirleriyle kuracakları olumlu ilişkiler sonunda daha kolay geliştirebilmeleridir.
a) Özel Gereksinimli Çocuklar İçin Kaynaştırmanın Önemi;
Kaynaştırma programları ile özel gereksinimli çocuklar, akademik ve sosyal alanlarda gelişme
fırsatı bulabilmekte, aynı zamanda tüm yaşamı boyunca sosyal hayata uyumu kolaylaştırıcı olumlu
davranışlar kazanmaktadır. Kaynaştırma programları ile özel gereksinimli çocuklar, normal gelişim
gösteren akranlarını; gözlemleme, model alma, işbirliği kurma, paylaşma ve karşılıklı iletişim kurabilme
olanaklarından yararlanabilmektedirler.
Kaynaştırma;
Özel gereksinimli çocuklar için ayrı özel sınıflar ve özel okulların getirdiği etiketlemeyi ortadan
kaldırmayı,
Özel gereksinimli çocukların sosyal statüsünü arttırmayı,
Özel gereksinimli çocuklar için iyi bir öğrenme çevresi oluşturmayı,
Özel gereksinimli çocuğa gerçek bir yaşam çevresi sağlamayı,
Her çocuk için daha kabul edilebilir hizmet sunmayı,
Daha fazla çocuğun eğitimden yararlanmasını sağlamayı,
Çocukların eğitiminden kaynaklanan büyük harcamaları önlemeyi,
Kaynaştırmanın olumlu sonuçlarını vurgulamayı amaçlar.
b) Normal Gelişim Gösteren Çocuklar İçin Kaynaştırmanın Önemi;
Kaynaştırmanın sadece özel gereksinimli çocuklar için değil normal gelişim gösteren çocuklar için
de önemli katkıları bulunmaktadır. Kaynaştırma programı ile normal gelişim gösteren çocuk, özel
gereksinimli akranı ile ilişki kurma fırsatını elde etmekte, sonraki yaşamında da kullanabileceği deneyimler
kazanmaktadır.
99
Kaynaştırma, normal gelişim gösteren çocuğun toplumsal duyarlılığının artmasını sağlar ve kendisinden
farklı olanlara karşı olumsuz tutumunun değişerek bireysel farklılıkların farkında olmasına yardımcı olur.
Ayrıca çocuğun, özel gereksinimli arkadaşına model olması, onunla ilgili bir takım sorumlulukları yerine
getirmesi, çocuğun özgüven kazanmasını sağlayacaktır. Bunun yanı sıra toplumda özel gereksinimli
bireylerin olduğunu kabul etmelerini, onlara karşı önyargısız ve hoşgörülü olmayı öğrenmelerine yardımcı
olacaktır.
3.2. Kaynaştırma Yoluyla Eğitimde Eğitimcinin Uygulama Ölçütleri
Kaynaştırma programına alınacak çocukların erken yaşta tanılanmış olması ve ailesinin işbirliğine
açık olması,
Kaynaştırma programına alınacak çocukların gereksinimlerinin göz önünde bulundurularak
uygulamanın gerçekleştirileceği ortamda fiziksel düzenlemelerin yapılması,
Özel gereksinimli çocuğa kaynaştırma programı uygulanacak kurumda destek eğitim hizmetlerinden
yararlanması için gerekli düzenlemelerin (bireyselleştirilmiş eğitim programı, psikolojik danışma
ve rehberlik servisi vb.) yapılması,
Kaynaştırma programı uygulanacak kurumlarda tüm kurum personeli ve ailelerin özel gereksinimli
çocuğun gelişim özellikleri hakkında bilgilendirilmesi,
Özel gereksinimli çocuğun gelişimsel özellikleri ve ihtiyaçları dikkate alınarak uygun kaynaştırma
uygulamalarından (saatlik-yarı zamanlı- tam zamanlı vb.) yararlanması,
Kaynaştırma programı kapsamında çocuğun gereksinimleri ve bireysel özellikleri dikkate alınarak
bireyselleştirilmiş eğitim programlarının uygulanması,
Kaynaştırma programına alınan özel gereksinimli çocuk için tıbbi ve eğitsel tanılama-izlemedeğerlendirme ekibinin okul- aile ile dayanışma ve işbirliği içinde çalışması esastır.
3.3. Erken Çocukluk Döneminde Kaynaştırma
Erken çocukluk dönemi, çocuğun daha sonraki davranışlarını önemli ölçüde etkilemektedir. Çocuğun
gereksinimlerini karşılaması ve topluma uyum sağlaması erken çocukluk döneminde verilecek iyi bir
eğitim ile sağlanabilecektir. Çocuğun erken çocukluk eğitimi ile yaşama uyum sağlaması, günlük yaşam
becerilerini kazanması, paylaşma-işbirliği-yardımlaşma gibi sosyal becerileri kazanması, ilköğretime
hazırlanması sağlanabilmektedir.
Erken çocukluk dönemi, çocuğun gelişimi açısında kritik yıllar olarak bilinmektedir. Bu dönemde
uygulanacak kaynaştırma programları ile özel gereksinimli çocuk; edindiği kazanımları akranları arasında
deneyimleme fırsatı bulacak, kuracağı arkadaşlıklar ile diğer çocukları model alacaktır.
Araştırmalar, erken çocukluk dönemde kaynaştırmanın hem özel gereksinimli hem de normal gelişim
gösteren çocukların tutumları, etkileşimleri ve öğrenmeleri konusunda olumlu yönde etkileri olduğunu
göstermektedir. Ayrıca özel gereksinimli çocuğun gelişimsel açıdan becerilerinde artış sağlamaktadır.
100
Erken dönemde eğitime başlayan özel gereksinimli çocuk; akranları arasında, öğrendiği yeni davranışları
uygulama fırsatı bulabilecek, uygun sosyal davranışları geliştirmek için öğretmen ve akranlarını model
alarak, toplumda bağımsız yaşam için gerekli becerileri geliştirebilecektir. Özel gereksinimli çocuk,
normal gelişim gösteren akranları ile birlikte çeşitli etkinliklerde bulunduğu için kendine olan güveni
artacak ve olumlu benlik kavramı geliştirebilecektir.
Sonuç olarak; kaynaştırmanın başarısı, özel gereksinimli çocuğun erken dönemde gerekli özel eğitim ve
normal eğitim hizmetlerinden yararlanmasına bağlıdır.
3.4. Erken Çocukluk Döneminde Kaynaştırmanın Amaçları
Normal gelişim gösteren çocukların ve özel gereksinimli çocuğun, ortak etkinlikler içinde
birbirlerinden en iyi şekilde yararlanmalarını sağlamak ve gelişimlerini desteklemek,
Normal gelişim gösteren çocukların, özel gereksinimli akranlarını yakından tanıyarak onları kabul
etmelerini kolaylaştırmak ve onların eğitimine katkıda bulunacak fırsatları yaratmak,
Özel gereksinimli çocuklarda olumlu benlik gelişimine yardımcı olmak,
Özel gereksinimli çocukların sosyal gelişimlerinin destekleyerek, toplumda bağımsız bireyler
olmasına yardımcı olmak,
Özel gereksinimli çocukların mesleki beceri edinmelerine destek olmak,
Özel gereksinimli ve normal gelişim gösteren çocukların birarada eğitimlerinin zihinsel, dil,
hareket, sosyal veduygusal gelişim açısından bir bütünlük oluşturmalarını sağlamak,
Özel gereksinimli çocuğa sahip ailenin yaşadığı duygusal ve toplumsal sorunları azaltmak,
Özel gereksinimli çocukların gelecekteki yaşamlarında olabildiğince bağımsız davranabilmelerini
sağlamak,
Özrün engele dönüşmesini engellemek,
Özel gereksinimli çocuğun ilkokul çağına geldiğinde normal eğitim ortamlarından yararlanmasını
sağlamaktır.
3.5. Erken Çocukluk Döneminde Kaynaştırma ve Dikkat Edilmesi Gereken Konular
Özel eğitimde kaynaştırma hizmetlerinin sağlanması durumunda, bazı özelliklere dikkat edilmelidir.
Bunlar;
eğitim programının bireyselleştirilmesi,
ortamın fiziksel olarak uygun hale getirilmesi,
günlük planların uygun olması,
çocukların bireysel özelliklerinin dikkate alınması, şeklinde sıralanabilir.
101
4. KAYNAŞTIRMA UYGULAMALARI
Erken çocukluk eğitiminde, kurumda kaynaştırma ortamında bulunan özel gereksinimli çocuğun eğitim
öğretiminde bazı stratejilere yer verilmelidir. Bunlar:
Çocuğun dikkatini etkinliğe çekebilmek.
Çocuğun hazır bulunuşluk düzeyi bilmek ve ona uygun yönergeler sunmak.
Çocuğa gerçekten yapamayacağından emin olunan durumlarda yardımcı olmak.
Çocuğa öğretilen bilginin kalıcılığını sağlamak ve zihinsel süreçler açısından bir sonraki aşamaya
adaptasyonu sağlamak için sık tekrarlara yer vermek.
Becerilerin öğretiminde aşamalı öğretim programının izlenerek basitten karmaşığa doğru bir yol
izlemek.
Beceri öğretiminde her bir beceri basamağının uygulama sonrası değerlendirmesi yapmak.
Gerekli yerlerde değişikliklere yer vermek.
Çocuktaki davranış sorunları, grubun huzurunu bozacak nitelikte ise mutlaka özel eğitim destek
ekip üyelerinden destek almak.
Eğitim ortamı içinde çözülebilecek davranış sorunları için kararlı olmak ve sorunlarla başa çıkmak.
Çocuğa beceri öğretiminde akran desteğini almak.
Çocuğu başarıları karşısında ödüllendirmek.
Kaynaştırma programına alınan çocuğun bulunduğu eğitim ortamı sorumlusunun, çocuklara, ortama ve
programa uyum sağlaması için destek hizmetten yararlanılması gerekebilmektedir. Erken çocukluk
döneminde gelişimsel destek gerekebilmektedir. Çünkü çocuklar küçüktür ve onları bir arada tutma,
programa dikkatlerini çekme, programı uygulama, değerlendirme oldukça zordur. Özellikle erken
çocukluk döneminde çocukların çoğu temel ihtiyaçlarının giderilebilmesinde yetişkin desteğine ihtiyaç
duyarlar.
Erken çocukluk eğitiminde kaynaştırma programına katılan çocuğu ailesine yönelik aşağıda belirtilen
durumların dikkate alınması önemlidir.
Çocuğun mümkün olduğunca her türlü sosyal ortamda (sinema, tiyatro, sergi, akraba ve komşu
ziyaretleri gibi) bulunmasını sağlamak.
Çocuğun akranlarıyla bir araya gelebileceği park, doğum günü kutlaması gibi akran ortamlara
bulunmasını sağlamak,
Çocuğun öğrenmek adına gösterdiği her türlü çabayı desteklemek ve ödüllendirmek.
102
5. AİLE BİREYLERİNİN KATILIMIYLA YAPILABİLECEK ETKİNLİK ÖRNEKLERİ
Etkinlik 1
Katılımcılardan, özel gereksinimli çocuğa sahip anneler veya alan uzmanları tarafından yazılan gerçek
yaşam öykülerini içeren kitapları okumalarını isteyin.
Örnek kitap listesi:
Füsun Akkök (1997). Bayan Perşembeler. İstanbul: Özgür Yayınları.
Füsun Akkök (1997). Farklı Özelliği Olan Çocuk Anne Babalarının Yaşadıkları. N. Karancı (Editör)
Farklılıklarla Yaşamak: Aile ve Toplumun Farklı Gereksinimleri Olan Bireylerle Birlikteliği. Ankara: Türk
Psikologlar Derneği Yayınları.
Elçin Tapan (1996). Ben Mutlu Bir Down Annesiyim. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
Elçin Tapan (1999). Devam Eden Öykümüz. Ben Mutlu Bir Down Annesiyim 2. İstanbul: Yapı Kredi
Yayınları.
Helen Keller (2002). Her şey Su İle Başladı. Çeviren, İpek van den Born.
Christy Brown (2006). Sol Ayağım. Çeviri: Kaan Mutlu. Nokta Yayınları. İstanbul.
Kitapları okuduktan sonra her kitapla ilgili anne baba olarak birbirinizle duygu ve düşüncelerinizi
paylaşabilirsiniz.

Etkinlik 2
Katılımcılara, özel gereksinimli çocuklar tarafından yazılan onların duygu ve düşüncelerini ifade eden
aşağıdaki şiirleri okuyun. Neler hissettiklerini ve düşüncelerini paylaşın.
BEN ENGELLİ DEĞİLİM ANNE
Sizin ayaklarınız var yorgun.
Benim koltuk değneklerim var,
Ayaklarınızla yarışacak kadar güçlü.
Sizin gözleriniz var gökyüzünü gören,
Benim yüreğim var,
Gökkuşağı renklerini bilen.
Sizin elleriniz var,
Resimler çizen, şiirler yazan.
Benim umutlarım var,
Bütün dünyayı kucaklayan.
Ben engelli değilim anne.
Sen de engelli annesi değilsin.
Bunu bil ve sakın üzülme.
Ülkü DUYSAK

Etkinlik 3
Evinizin yakınında bulunan bir özel eğitim kurumuna ziyarete gidin ve oraya çocuklarını getiren ailelerle
tanışıp iletişim kurmaya çalışın. Bu mümkün değilse tanıdığınız ve özel gereksinimli çocuğu olan bir anne
baba ile bir araya gelin. Bu anne babalara duygu ve düşüncelerini sorabilir, kaygılarının ne olduğunu,
beklentilerini ve gelecekle ilgili planlarını öğrenmeye çalışabilirsiniz.
Etkinlik 4
Özellikle özel gereksinimli çocukların ön planda olduğu dans-tiyatro gösterilerini izleyin. Resim sergilerini
gezin. Verdikleri konserleri izleyin.
Özel gereksinimli sporcuların katıldığı yarışmalar veya organizasyonlarla ilgili gazete haberlerini okuyun.
İşitme, zihinsel, görme ve bedensel engelli çok sayıda sporcumuz olduğu ve Paralimpik olimpiyatlar
hakkında bilgi edinin, internetten ilgili videoları izleyin.
Böylece özel gereksinimli çocukların da başarılı olabileceği alanların olduğunu görebileceksiniz.
105
Etkinlik 5
Resimli çocuk kitapları, çocukların gerek kendi başlarına gerekse yetişkinlerle bir arada iken keyifli
zaman geçirmelerini sağlayan, ayrıca öyküde kahramanlarla özdeşim kurmalarına fırsat vererek onların
empati becerilerini geliştiren önemli araçlardır. Bu amaçla katılımcılardan çocuklarına özel gereksinimli
çocuklarla ilgili yazılmış çocuk kitapları okumalarını isteyin.. Böylece çocukları özel gereksinimli diğer
çocukların yaşantıları, duygu ve düşünceleri hakkında bilgi sahibi olabileceklerdir.
Resimli Çocuk Kitapları Listesi:
– Bir Türlü Yerimde Duramıyorum
– Yapabilirim
– Down Sendromlu Bir Arkadaşım Var
– Bende Disleksi Var
– Duyamamak Böyle Bir Şey
(Belirtilen kitaplar TÜBİTAK yayınlarına aittir).
Etkinlik 6
Katılımcılara, özel gereksinimli bireylerle ilgili aşağıdaki soruları sorun.
Özel gereksinimli çocuk, hayatını bizim çocuklarımız gibi sürdürebilir mi, buna ihtiyaç duyar mı?
Özel gereksinimli çocuklar bizim çocuklarımız gibi eğitim başta olmak üzere eşit hak ve
özgürlüklere sahip midir?
106
Etkinlik 7
Katılımcılara özel gereksinimli bireylere yönelik yapılan yerli ve yabancı sinema filmlerini izlemelerini
önerin. Daha sonra birlikte konuşarak katılımcıların ne düşündüğünü, ne hissettiğinizi paylaşın.
Filmler: Konu ile ilgili çok sayıda sinema filmi bulunmaktadır, aşağıda birkaç tanesi örnek olarak verilmiştir.
Yabancı Filmler:
• Rain Man (Yağmur Adam)
• Sekizinci Gün
• My Left Foot (Sol Ayağım)
• Scent of Women (Kadın Kokusu)
• Lorenzo s Oil (Lorenzo nun Yağı)
• Başka Tanrının Çocukları
• A Beautiful Mind (Akıl Oyunları)
• Nell
• Shine
• Kelebek ve Dalgıç
• Soul Surfer (Sörfçü Kız)
• Her Çocuk Özeldir /Yerdeki Yıldızlar (Taare Zameen Par)
• I am Khan (Benim Adım Kan)
• I am Sam (Benim Adım Sam)
• Forrest Gump
• Helen Keller’s Story
• Eşref Armağan (Belgesel)
Yerli Filmler:
• Abimm
• Başka Dilde Aşk
• Janjan

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Pin It on Pinterest